KORONA VİRÜS HAKKINDA YANLIŞ BİLDİKLERİMİZ

Dünya Sağlık Örgütü Korona Virüs Soru ve Cevapları

Korona virüs, günümüzün bilgi kirliliğinden oldukça fazla etkileniyor. Hepimizin hayatını etkileyen COVID-19’un, neredeyse tüm dünya verileri bildiğiniz üzere Dünya Sağlık Örgütü’nde toplanıyor. Bu nedenle, paniğin ve umutsuzluğun giderek arttığı bu günlerde takip edebileceğimiz en yararlı kaynağın Dünya Sağlık Örgütü olduğunu düşünüyorum. Aşağıda 26 adet en çok sorulan güncel soruları sizlerle paylaşıyorum. Panik ve umutsuzluk yerine, bilgilenmek ve üzerimize düşenleri yapmak en akılcı yol gibi geliyor bana. Özellikle son 7 sorunun hepimizin bu günlerde merak ettiği ve cevaplarına ihtiyacı duyduğu sorular olduğunu düşünüyorum. Kaynağı en altta belirttim, dilerseniz orjinal haline de bir göz atabilirsiniz.

SORULAR VE CEVAPLAR

1)KORONA VİRÜS NEDİR?

Koronavirüs, insanlara ve hayvanlarda hastalığa neden olabilen geniş bir virüs ailesidir. Bazı koronavirüslerin, insanlarda nezleden ciddi hastalıklara kadar(orta doğu solunum sendromu(MERS) ve ağır akut solunum yolu yetersizliği sendromu (SARS)) solunum enfeksiyonlarına sebep olduğu biliniyor. En son keşfedilen korona virüs, COVID-19 koronavirüs hastalığına sebep oluyor.

2)COVID-19 NEDİR?

COVID-19, yakın zamanda keşfedilen korona virüsün sebep olduğu bulaşıcı hastalıktır. Bu yeni virüs ve hastalık, 2019 Aralık’ta Çin/ Wuhan’da başlayan salgından önce bilinmiyordu.

3)COVID-19 SEMPTOMLARI NELERDİR?

En sık görülen semptomları; ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür.Bazı hastaların ağrı sızısı, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı ya da ishali olabiliyor. Bu semptomlar genellikle hafif ve uysal bir şekilde başlıyor.Bazı insanlar enfekte oluyor fakat hiçbir belirti göstermiyor ve kötü hissetmiyor. İnsanların çoğu(%80 kadarı), özel bir tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşiyor. Covid-19’a yakalanan yaklaşık 6 insandan 1’i ciddi hastalanıyor ve solunum güçlüğü oluşuyor. Tansiyon, kalp problemleri, diabeti olan insanlar ile yaşlı insanlar ciddi hastalanmaya daha yatkın oluyor. Ateşi olan, öksüren ve solunum güçlüğü çeken insanlar doktora başvurmalı

4)COVİD-19 NASIL YAYILIR?

İnsanlar, virüs kapmış diğer insanlardan COVID-19 kapabilir. COVID-19 olan bir insanın öksürmesi ya da nefes vermesiyle, ağzından ya da burnundan yayılan damlacıklarla insandan insana yayılabilir. Bu damlacıklar çevredeki yüzey ya da objelere yerleşir. İnsanlar, bu yüzey ya da objelere dokunup sonrasında göz, ağız ya da burunlarına dokunursa COVID-19’a yakalanırlar. Ayrıca, insanlar COVID-19 olan bir insanın öksürmesi ya da havaya yaydığı damlacıkları solumasıyla da bu virüse yakalanabilirler. Bu nedenle hasta olan insanlardan en az bir metre uzak olmak önemlidir.

5)VİRÜS HAVADA YAYILIR MI?

Günümüz araştırmaları korona virüsün temel olarak hava yolundan ziyade solunumun sebep olduğu damlacıklara temasla bulaştığını gösteriyor.

6)COVID-19, BELİRTİ GÖSTERMEYEN İNSANLARDAN BULAŞABİLİR Mİ?

Hastalığın yayılmasının temel yolu, öksüren insandan çıkan damlacıklardır. COVID-19 belirtisi göstermeyen insandan virüs kapma riski oldukça düşüktür. Fakat, bir sürü insan özellikle hastalığın ilk evresinde COVID-19’u hafif belirtilerle geçirir.Bu nedenle, örneğin hafif öksürüğü olan ve hasta hissetmeyen insanlardan korona virüs kapmak mümkündür.

7)HASTA İNSANIN DIŞKISINDAN COVID-19 KAPAR MIYIM?

Enfekte olmuş insanın dışkısından COVID-19 kapma riski düşük görünüyor.Fakat bazı durumlarda virüs dışkıda bulunabiliyor, virüsün bu şekilde ilerlemesi ise temel özelliği değildir. Bu bir risk olduğu için tuvalet/banyo kullanıldıktan sonra ve yemek yemeden önce ellerin yıkanması gerekir.

8)KENDİMİ KORUMAK İÇİN VE HASTALIĞIN YAYILMASINI ÖNLEMEK İÇİN NE YAPABİLİRİM?

  • HERKES İÇİN KORUNMA TEDBİRLERİ

Hastalık ile ilgili güncel haberleri takip edin. Öksüren ya da hapşuran insanlardan en az bir metre uzak durun.El, göz ve ağıza dokunmaktan kaçının. Sizin ve etrafınızdaki insanların ortamın hijyenini sağladığından emin olun.İyi hissetmiyorsanız evde kalın, ateş, öksürük, nefes darlığı olursa doktora görünün. Yaşlıysanız ya da diyabet, akciğer, kalp hastalıklarınız varsa yolculuk yapmaktan kaçının.

  • COVID-19’UN YAYILDIĞI YERLERİ SON 14 GÜN İÇİNDE ZİYARET EDEN İNSANLAR İÇİN KORUNMA TEDBİRLERİ

Yukarıda belirtilen korunma yollarını takip edin.Eğer iyi hissetmiyorsanız(hafif semptomlar olsa bile: baş ağrısı, düşük ateş(37.3 C ve üstü), burun akıntısı) iyileşenene kadar kendi izolasyonunuzu sağlayın.Eğer ateş, öksürük ve yüksek ateş olursa doktora gidin.

9)COVID-19’A YAKALANMA OLASILIĞIM NEDİR?

Bulunduğunuz çevredeki virüs varlığına göre değişir. Korona virüs, Çin ve diğer ülkelerdeki gibi baskı altında tutulabilir ve yayılması durdurulabilir. Ancak, yeni bir virüs salgını hızlıca ortaya çıkabilir. Durumun farkında olmak önemli.

10)COVID-19 İÇİN ENDİŞELENMELİ MİYİM?

COVID-19 enfeksiyonu, çocuk ve gençler için genel olarak hafif fakat ciddi hastalığa da sebep olabilir: her 5 kişiden 1’i hastane bakımına ihtiyaç duyuyor .Ellerinizi yıkayın, ortamın havasını hijyenik tutun, ülke otoritelerinin tavsiyelerine uyun.

11)KİMLER ŞİDDETLİ HASTALIK GEÇİRME RİSKİNDE ?

COVID-2019’un insanları nasıl etkilediğini hala öğreniyor olmakla birlikte, yaşlı insanlar ve önceden gelen hastalıkları(tansiyon, kalp,akciğer,kanser ve diyabet gibi) olan insanlar daha şiddetli geçiriyor.

12)ANTİBİYOTİKLER VİRÜSTEN KORUNMADA YA DA TEDAVİDE ETKİLİ Mİ?

Hayır. Detaylı bilgiler bu sayfada belirtilmektedir.

13)COVID-19’DAN KORUNMAK İÇİN İLAÇ YA DA TEDAVİ VAR MI?

Hayır.

14)AŞI YA DA HAP İLE TEDAVİSİ VAR MI?

Henüz yok

15)COVID-19 İLE SARS AYNI MI?

Hayır. COVID-19’a sebep olan virüs ile SARS’a neden olan virüs 2003’te genetik olarak birbirleriyle ilişkiliydi, fakat sebep oldukları hastalıklar oldukça farklı.

16)KENDİMİ KORUMAK İÇİN MASKE TAKMALI MIYIM?

Sadece hastaysanız maske kullanın. Maske ile ilgili Dünya Sağlık Örgütü’nün detaylı açıklaması için buraya bakın.

17)KENDİMİ KORUMAK İÇİN MASKEYİ NASIL TAKMALIYIM?

Dünya Sağlık Örgütü’nün detaylı açıklaması için buraya bakın.

18)COVID-19’UN KULUÇKA SÜRESİ NE KADAR SÜRÜYOR?

Kuluça dönemi, virüse yakalanma ve belirti gösterme arasında geçen süredir.1-14 gün arasında değişmekte olmakla birlikte çoğunlukla 5 gündür. Bu bilgiler daha fazla veri gelmesiyle güncellenmektedir.

19)HAYVANLAR COVID-19’A YAKALANIR MI?

Detaylı açıklama bu sayfadadır.

20)KENDİ HAYVANIMDAN COVID-19 KAPAR MIYIM?

Detaylı açıklama bu sayfadadır.

21)VİRÜS YÜZEYLERDE NE KADAR YAŞIYOR?

COVID-19’un yüzeylerde ne kadar yaşadığına dair kesin bir bilgi yok fakat diğer koronavirüsler gibi davrandığı görülüyor.Çalışmalar korona virüsün, duruma göre(yüzey türü, sıcaklık,nem) birkaç saatten birkaç güne kadar yüzeylerde kalabildiğini gösteriyor.

Eğer yüzeye korona virüs bulaştığını düşünüyorsanız, basit bir dezenfektanla yüzeyi silin. Ellerinizi alkol bazlı el losyonu ya da sabunlu su ile yıkayın.Gözünüze, ağzınıza ya da burnunuza dokunmaktan kaçının.

22) COVID-19 OLDUĞU TESPİT EDİLEN BİR YERDEN PAKET(KARGO) ALMAK GÜVENLİ Mİ?

Evet. Enfekte olmuş insanın ticari eşyalara bulaştırma olasılığı düşüktür. Hareket ettirilen, yolculuk eden, farklı koşul ve hava sıcaklıklarına maruz kalan ticari eşyalardan COVIS-19 kapma riski düşüktür.

23)YAPMAMAM GEREKEN ŞEYLER VAR MI?

Ateş, öksürük ve nefes darlığı çektiğiniz zaman şiddetli enfekte geçirme riskini azaltmak için erken tedavi olmalısınız ve yolculuk geçmişinizi doktorunuzla paylaştığınızdan emin olmalısınız.

24)KORONA VİRÜSÜN KAYNAĞI MI COVID-19’A SEBEP OLUYOR?

SARS-CoV-2 kaynağı ve COVID-19’a sebep olan virüsün kaynağı şu anda bilinmiyor. Tüm kaynaklar, SARS-CoV-2’nin natürel hayvan kaynaklı olduğu ve yapay olmadığı izlenimini veriyor. SARS-CoV-2 muhtemelen yarasalarda kendi ekolojik birikimine sahip. Genetik olarak birbiriyle ilişkili bir gruba ait olan SARS-CoV-2, yarasa populasyonundan ayrılmış olan SARS-CoV ile diğer CoV’ları kapsıyor. MERS-CoV da bu gruba ait ancak çok yakın ilişkili değil.

25)İNSANDA İLK SARS-CoV-2 ENFEKTESİ NASIL MEYDANA GELDİ?

İnsanda, COVID-19 ilk olarak Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde tanımlandı. Bu durumda, SARS-CoV-2’nin Çin’deki insanlara ilk tam olarak nasıl bulaştığını bilmek mümkün değil.

Fakat, 2003’te SARS salgınına sebep olan SARS-CoV hayvanlardan(misk kedisi,vahşi çiftlik hayvanları)insanlara sıçramış ve insanlar arasında yayılmıştır. Aynı şekilde, SARS-CoV-2’nin de tür engelini aştığını, fakat büyük olasılıkla insanlar tarafından bakılan başka bir hayvan türünün(bu vahşi hayvan, evcilleştirilmiş hayvan ya da evcil hayvan olabilir) ara konaklaması aracılığıyla ilk insana bulaştığı düşünülüyor ancak henüz saptanmadı.

Virüsün kaynağı saptanana ve kontrol altına alınana kadar, halihazırda deneyimlediğimiz gibi virüsün yeniden başlaması ve yeni virüs tipi salgını olma riski var

26) COVID-19 HAVADA ASILI KALIR MI?

COVID-19’a sebep olan virüs temel olarak enfekte insanın hapşırması, öksürmesi ve konuşmasıyla havaya yayılan damlacıklarla taşınır.Bu damlacıklar havada asılı kalmak için çok ağırdır. Hızlıca yere ya da zemine düşerler.

Enfekte insanla 1 metre mesafenin içindeyseniz virüsü soluyarak ya da virüs bulaşmış yüzeye dokunup ellerinizi yıkamadan gözünüze, burnunuza, ağzınıza dokunarak siz de enfekte olabilirsiniz.

Kaynak

No Responses

  1. Pingback: Corona Gunce'si 03/04/2020

Cevap gönder